Jedna z pierwszych wzmianek o działalności turystycznej na Jurze Krakowsko-Częstochowskiej pochodzi już z 1787 roku i dotyczy nie byle jakiego turysty, bo samego króla Stanisława Augusta Poniatowskiego. Zwiedzał on jaskinie ojcowskie, co świadczy o ich dużej popularności już tak dawno temu. W XIX w. Ojców był popularną miejscowością kuracyjną i z owych czasów pochodzi wiele opracowań dotyczących tamtych okolic. Zainteresowanie Jurą i jej atrakcjami w postaci pięknych widoków, terenów spacerowych i jaskiń stopniowo się nasila i w XX w. istnieje już wiele publikacji dosyć szczegółowo opisujących tereny Wyżyny.
Z inicjatywy Zygmunta Novaka w 1955 r. powstał pierwszy projekt Jurajskiego Parku Krajobrazowego. W 1963 r. zaczęto realizować projekt turystycznego zagospodarowania Jury. Efektem tego było powstanie wielu nowych lokali gastronomicznych, sklepów, obiektów rekreacyjnych i baz noclegowych. Stosunkowo gęstą siecią placówek dysponuje na Jurze PTTK. Są to domy wycieczkowe, schroniska, stacje turystyczne. Do bardzo popularnych wśród turystów pieszych należą szkolne schroniska młodzieżowe, znajdujące się w szkołach i czynne w okresie wakacyjnym.
Jest to najstarszy szlak jurajski. Jego początki sięgają roku 1927, kiedy to w czasopiśmie Ziemia Stanisław Leszczyński zaproponował utworzenie szlaku turystycznego prowadzącego przez najwyższe wzniesienia Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej. W rezultacie tego w 1930 r. wytyczony został czerwony szlak przechodzący łukiem przez północno-zachodnie okolice Krakowa, Wyżynę Krakowską, Grzbiet Tęczyński i wracający do Krakowa. Dzieło to podjął Kazimierz Sosnowski, który w 1948 r. zaproponował swój projekt szlaku w piśmie Ziemia. W 1950 r. szlak został wytyczony w kolorze czerwonym. Do dziś istnieje z jedynie niewielkimi zmianami na niektórych odcinkach.
Czerwony Szlak Orlich Gniazd jest główną arterią turystyczną Jury. Odchodzi od niego, kończy się na nim lub krzyżuje się z nim wiele krótszych szlaków oznaczonych innymi kolorami. Jego długość wynosi 165 km, zaczyna się on w Krakowie, a kończy w Częstochowie, jednak w latach 1959-67, realizując projekt Janusza Brandysa, wytyczono przedłużenie szlaku z Częstochowy do Wielunia. Jak widać przebiega on obecnie przez cały obszar Jury Krakowsko-Wieluńskiej.
W przygotowaniu jest opis podziału Szlaku Orlich Gniazd na 11 odcinków, które pozwolą w taką właśnie ilość dni przemierzyć pieszo trasę z Krakowa do Częstochowy. W opisie tym będą przedstawione też główne cechy charakterystyczne mijanych okolic i główne ich atrakcje.
Szlak ten powstał z połączenia wielu krótszych szlaków wytyczonych w pobliżu Szlaku Orlich Gniazd. Prowadziły one do wielu ciekawych i malowniczych miejsc, które leżały poza Szlakiem Orlich Gniazd. Andrzej Stróżecki wpadł na pomysł połączenia ich i w 1970 r. rozpoczęto wytyczanie niebieskiego Szlaku Warowni Jurajskich przez całą długość Wyżyny. Jego długość wynosi ponad 160 km. Także i jego bardziej szczegółowy opis jest w przygotowaniu.
Łączna ich długość wynosi ponad 350 km. Ich układ opracował w 1962 r. Julian Zinkow. Składają się nań szlaki spacerowe w Lesie Wolskim oraz 12 szlaków promieniście wychodzących z przedmieść Krakowa, połączonych szlakiem okrężnym. Wszystkie te szlaki nadają się również do uprawiania turystyki rowerowej.
Wokół Olkusza przebiegają następujące szlaki: żółty Szlak Doliny Sąspowskiej, czarny Szlak Łokietka, żółty Szlak Pustynny, czarny Szlak Gwarków Olkuskich, czerwono-biało-czerwony Szlak Powstańców 1863 r., czerwono-biało-czerwony Szlak Partyzantów Ziemi Olkuskiej 1939-1945.
Znajdują się tutaj: zielony Szlak Tysiąclecia, żółty Szlak Zamonitu, czarny Szlak Kroczycki.
