Flora i fauna
Świat roślin
Niezmiernie ciekawym zjawiskiem jest występowanie na Jurze ok. 40 gatunków roślin z minionych okresów klimatycznych. Niektóre z nich są obecnie uznawane za gatunki górskie. Do owych roślin-reliktów należą: żywiec dziewięciolistny, ostromlecz migdałolistny, litwor (arcydzięgiel lekarski) (Archangelica officinalis), kozłek trójlistkowy, tojad mołdawski, zanokcica skalna. Na nasłonecznionych zboczach dolin można spotkać reliktowe rośliny stepowe, m. in. pokazana obok ostnica Jana (Stipa joanis) w dolinie Prądnika, perłówka siedmiogrodzka, perz siny, róża gallicka, oraz krzewy stepowe: wisienka karłowata lub stepowa (Cerasus fruticosa) na wzgórzu Grodzisko w Ojcowie i irga czarna w dolinie ojcowskiej.
W rezerwacie "Góra Zborów" odkryto w 1953 r. stanowisko rzadkiego goździka sinego, a m. in. w Gąszczyku koło Mstowa znaleziono lilię złotogłów (Lilium martagon) (zdjęcie obok). W rezerwatach przyrody można spotkać wawrzynka wilczełyko (Daphne mezereum) (poniżej z prawej) oraz storczyka obuwika (Cypripedium calceolus ) (poniżej z prawej). W Hamerni znajduje się stanowisko niezwykle rzadkiej brzozy ojcowskiej (Betula oycoviensis), a w pobliżu źródeł rzeki Białej niedaleko Klucz jest jedyne stanowisko warzuchy polskiej (Cochlearia polonica Fröhl.).
Pod ochroną znajdują się typowe dla Jury wawrzynek wilczełyko, kłokoczka południowa (koło Przymiłowic), bluszcz (Hedera helix) (zdjęcie obok), zawilec wielkokwiatowy (Anemone silvestris), dziewięćsił bezłodygowy (Carlina acaulis) (zdjęcie poniżej) i ożanka pierzastosieczna.
Najczęściej występującymi drzewami są buk, dąb, grab, sosna, świerk, jawor, jodła, brzoza. Najczęściej można spotkać lasy mieszane z bukiem, jodłą, świerkiem i dębem. Występują również tereny leśne zbliżone składem do zespołów naturalnych, takich jakie istniały przed zmianami dokonanymi przez człowieka. Są to zespoły buczyny karpackiej porastające szczytowe partie wzgórz, lasy dębowo-grabowe oraz rozległe bory sosnowe, przeważające na terenie Wyżyny Częstochowskiej.
Najczęściej spotykane krzewy to: leszczyna, szakłak, tarnina, kruszyna (Frangula alnus) (obok), trzmielina, malina i jeżyna. Typowym i pięknym jurajskim widokiem są duże przestrzenie kamienistych nieużytków z rzadka porośnięte jałowcem.
Przemysł istniejący na terenie Jury Krakowsko-Częstochowskiej z pewnością nie wpływa korzystnie na roślinność. Dlatego też bardzo ważne są wszelkie działania chroniące występującą tutaj przyrodę. Największym tego typu przedsięwzięciem było utworzenie Ojcowskiego Parku Narodowego. Trzeba wspomnieć również o licznych rezerwatach przyrodniczych, krajobrazowych i geologicznych. Jest ich ponad 30. Z tej liczby szczególnie warto odwiedzić te, leżące przy Szlaku Orlich Gniazd:
- "Hamernia" w dolinie Prądnika - brzoza ojcowska;
- "Smoleń" - stare okazy buczyny karpackiej, skałki wapienne, ruiny zamku;
- "Góra Zborów" - goździk siny, fantastyczne skałki;
- "Ostrężnik" koło Potoka Złotego - buczyna karpacka, ruiny strażnicy;
- "Parkowe" w Potoku Złotym - piękne lasy mieszane, uroczy krajobraz doliny Wiercicy, skałki, jaskinie, grodzisko z VIII - IX w.;
- "Sokole Góry" koło Olsztyna - duży kompleks lasu naturalnego, w tym jodłowego i buczyny karpackiej, ciekawe skałki, liczne jaskinie;
- "Zielona Góra" w Kusiętach - podobny charakter jak "Sokole Góry".
Świat zwierząt
Tury, niedźwiedzie, wilki, rysie, bobry - oto zwierzęta występujące na Jurze Krakowsko-Częstochowskiej, niestety przed kilkuset laty. Natomiast obecnie możemy tu spotkać nieco mniejsze i skromniejsze zwierzaki, takie jak kuny domowe, wiewiórki, łasice, orzesznice, myszy leśne, popielice (zdjęcie poniżej), chomiki. W większych lasach żyją sarny, lisy, borsuki i dziki. Nie można zapomnieć o symbolu przyrody jurajskiej - nietoperzu, którego 8 gatunków tutaj występuje.
Z ptaków można zaobserwować pliszkę górską, pluszcza, jastrzębia, rzadkiego kulona piaskowego, zimorodka i lelka kozodoja.
Spośród gadów trzeba wymienić rzadkiego gniewosza miedziankę, zaskrońca (poniżej z lewej) i jaszczurki - padalca turkusowego (poniżej z prawej) i jaszczurkę zwinkę.
Płazy reprezentują traszka karpacka, salamandra plamista (poniżej z lewej) i kumak - żaba o jaskrawym czerwonym brzuchu (poniżej z prawej).
Z powodu rzadkiej sieci rzecznej ryby występują w bardzo małej ilości gatunków. Należy jednak wspomnieć o obfitujących w pstrągi stawach hodowlanych na Wiercicy w Potoku Złotym. Hoduje się też karpie i amury. Obecnie można przyjechać nad staw z własną wędką i samodzielnie złowić sobie ryby, za które następnie płaci się właścicielowi stawów. Jeżeli jednak ktoś jest leniwy, może od razu kupić sobie świeżo usmażoną rybkę.
Na Jurze występuje wiele chronionych lub bardzo ciekawych owadów: strojnica (obok), skoczek uszaty (okolice Ojcowa), jelonek rogacz, biegacz złocisty (dolina Prądnika), rynnica lapońska (Ojców) oraz relikt epoki lodowej wypławek kryniczny, spotykany w źródłach ojcowskich w Dolinie Sąspowskiej.
Pospolicie występuje smaczny (dla niektórych) ślimak winniczek. Inny ślimaczek, spotykany w źródłowych partiach potoków to źródlarka karpacka. Innym gatunkiem górskim jest bezskorupowy pomrów błękitny.
Faunę jaskiniową Jury reprezentują nieliczne gatunki, ale na ten temat dokładniej przeczytasz sobie w części poświęconej jaskiniom jurajskim.
